We spreken steeds vaker over energie, frequentie en vibratie. Over mensen die ‘hoog in hun energie’ zitten, emoties die zwaar of juist licht voelen en het idee dat we onze frequentie kunnen verhogen.
Een bekende uitspraak die vaak aan Nikola Tesla wordt toegeschreven luidt:
“If you want to find the secrets of the universe, think in terms of energy, frequency and vibration.”
Want wat bedoelen we eigenlijk met frequentie en vibratie? Zijn het twee woorden voor hetzelfde? Wat gebeurt er in ons lichaam wanneer onze innerlijke toestand verandert? En kunnen begrippen uit de natuurkunde zomaar worden doorgetrokken naar emoties, energie en bewustzijn?
Juist daar wordt het interessant.
Wat is het verschil tussen frequentie en vibratie?
De woorden worden vaak door elkaar gebruikt, maar betekenen niet precies hetzelfde.
- Een vibratie of trilling is de beweging zelf: iets beweegt, pulseert of oscilleert.
- Frequentie zegt iets over die trilling. Het geeft aan hoe vaak de beweging zich binnen een bepaalde tijd herhaalt. In de natuurkunde wordt frequentie uitgedrukt in hertz (Hz). Eén hertz betekent één cyclus per seconde.
Kort gezegd:
vibratie = de trilling
frequentie = hoe vaak die trilling plaatsvindt
Een hogere frequentie betekent natuurkundig dus simpelweg dat een trilling zich vaker per seconde herhaalt. Het betekent op zichzelf niet dat iets beter, liefdevoller of spiritueel ‘hoger’ is. Maar daarmee is het verhaal nog niet klaar.
Ons lichaam is voortdurend in ritme
Ook het menselijk lichaam kent allerlei ritmes en oscillaties. Denk aan hartslag, ademhaling, hersenactiviteit en processen binnen het zenuwstelsel. Interessant onderzoek komt bijvoorbeeld uit het gebied van hartslagvariabiliteit (HRV) en hartcoherentie.
Het HeartMath Institute onderzoekt al jaren de samenhang tussen emoties en patronen in het hartritme. In een grote studie uit 2025 werden ruim 1,8 miljoen HRV-biofeedbacksessies geanalyseerd. Positieve, zelfgerapporteerde emoties gingen gemiddeld samen met hogere coherentiescores en stabielere hartritmepatronen. Rond 0,10 Hz kwam een coherent patroon veel voor.
Dat vind ik interessant, omdat het laat zien dat emoties niet alleen iets zijn wat we ‘in ons hoofd’ ervaren. Onze innerlijke toestand gaat samen met meetbare veranderingen in onze fysiologie. Tegelijkertijd is een belangrijk onderscheid nodig.
Dat liefde, waardering of verbondenheid samen kan gaan met een bepaald fysiologisch patroon, betekent niet dat liefde zelf één vaste natuurkundige frequentie in hertz heeft. Wat wordt gemeten is bijvoorbeeld het ritme van het hart en de variatie daarin niet een losse ‘liefdesfrequentie’. Wanneer binnen spiritualiteit wordt gesproken over een hoge of lage vibratie, krijgt het woord frequentie dus meestal een bredere betekenis.
Energie in oude en complementaire tradities
Lang voordat we met moderne apparatuur elektrische activiteit, hartritmes en hersengolven konden meten, beschreven oude tradities de mens al als meer dan alleen een fysiek lichaam.
Binnen de traditionele Chinese geneeswijzen wordt gesproken over qi: levensenergie die volgens deze traditie door het lichaam stroomt via meridianen. In Indiase en Yogische tradities kennen we prana, de nadi’s en de chakra’s. Ook daar wordt gezondheid niet alleen bekeken vanuit afzonderlijke lichaamsdelen, maar vanuit stroming, balans en samenhang tussen lichaam, energie, emoties en bewustzijn.
Wanneer die levensenergie vrij kan stromen, wordt dat binnen deze tradities verbonden met vitaliteit en evenwicht. Verstoring of stagnatie wordt juist gezien als iets wat zich lichamelijk, emotioneel of mentaal kan uiten. Interessant is dat deze tradities, ieder vanuit hun eigen taal en wereldbeeld, al eeuwenlang uitgaan van het idee dat alles voortdurend in beweging en onderlinge wisselwerking is.
Dat betekent niet dat qi of prana simpelweg hetzelfde is als een frequentie die we in hertz kunnen meten. Maar het betekent evenmin dat we zulke begrippen daarom moeten reduceren tot alleen maar beeldspraak.
Ze vertegenwoordigen een ander kennis- en ervaringsmodel van de mens, waarin energie en bewustzijn een veel centralere plaats innemen dan binnen het klassieke westerse, voornamelijk materiële mensbeeld.
En precies daar wordt het interessant: verschillende tradities gebruiken andere woorden en modellen, maar stellen uiteindelijk wel vergelijkbare vragen over wat leven bezielt, wat ons uit balans brengt en wat ons helpt om weer in verbinding te komen met onszelf.
Bruce Lipton: groei of bescherming
Ook celbioloog Bruce Lipton, bekend van The Biology of Belief, kijkt vanuit een ander perspectief naar de relatie tussen omgeving, waarneming en biologie. Een belangrijk thema in zijn werk is het onderscheid tussen groei en bescherming.
Lipton beschrijft hoe cellen reageren op signalen uit hun omgeving. Onder ondersteunende omstandigheden kunnen processen gericht zijn op groei en onderhoud; bij dreiging verschuift de reactie richting bescherming. Hij trekt dat principe vervolgens door naar de mens: wanneer we langdurig gevaar of stress ervaren, staat ons systeem veel meer in het teken van overleven.
De algemene gedachte dat chronische stress invloed heeft op onder andere het zenuwstelsel, hormonen en het immuunsysteem is breed wetenschappelijk onderbouwd. Lipton gaat in zijn eigen interpretatie verder en kent ook onze percepties en overtuigingen een sterke rol toe in de biologische reactie op onze omgeving. Die bredere interpretatie is niet op alle punten gelijk aan de wetenschappelijke consensus, maar vormt wel de kern van zijn gedachtegoed.
Wat ik daar vooral interessant aan vind, is de vraag:
Leven we voortdurend vanuit bescherming en dreiging, of ervaren we voldoende veiligheid om te kunnen openen, herstellen en groeien?
Dat betekent niet dat verdriet, angst of boosheid ‘slechte’ of ‘lage’ emoties zijn die zo snel mogelijk weggewerkt moeten worden. Ze kunnen juist belangrijke informatie bevatten. Maar langdurig leven vanuit angst en chronische stress doet wel degelijk iets anders met ons dan veiligheid, verbinding en vertrouwen.
David Hawkins en de bewustzijnsschaal
Een ander model dat ik jarenlang binnen de opleiding voor Gelukscoach heb gebruikt, is de Map of Consciousness van psychiater en spiritueel auteur David R. Hawkins. Hawkins beschreef bewustzijn op een schaal van 1 tot 1000. Toestanden als schaamte, schuld, angst, moed, liefde, vrede en verlichting kregen binnen zijn model verschillende niveaus. Moed plaatste hij rond 200 en liefde op 500.
Ik vind die bewustzijnsschaal van David Hawkins nog steeds interessant als reflectief en spiritueel model. Zij kan bijvoorbeeld helpen om te onderzoeken vanuit welke innerlijke toestand we denken en handelen: vanuit angst en controle, of vanuit moed, compassie en liefde.
Maar ook hier is onderscheid belangrijk.
De getallen op Hawkins’ schaal zijn geen natuurkundig gemeten frequenties in hertz. Hawkins gebruikte daarvoor zijn eigen methode van kalibratie en spiertesten. Zijn schaal moet daarom niet worden gepresenteerd als een wetenschappelijk meetinstrument voor bewustzijn.
Dat betekent niet dat je er niets aan kunt hebben. Een model kan ook waarde hebben doordat het je uitnodigt anders naar jezelf te kijken.
En juist hier ontstaat een volgende vraag:
Is bewustzijn eigenlijk wel iets wat steeds ‘hoger’ moet worden?
Een andere blik vanuit het boeddhisme
Binnen veel boeddhistische tradities staat het streven naar een steeds hogere energetische toestand veel minder centraal. Daar gaat het onder andere om het leren waarnemen van gedachten, verlangens, angst, boosheid, gehechtheid en afkeer zonder er automatisch volledig mee samen te vallen.
- Verdriet mag er zijn.
- Angst mag er zijn.
- Boosheid mag er zijn.
Alles wat verschijnt, verandert ook weer.
De oefening zit niet noodzakelijk in het voortdurend vervangen van een ‘lage’ emotie door een ‘hogere’, maar in helderder zien wat zich voordoet en hoe snel we ons ermee identificeren of eraan vastklampen.
Dat vind ik een belangrijk verschil met de moderne gedachte dat we voortdurend onze vibratie moeten verhogen. Want wat gebeurt er als zelfs het verlangen om altijd ‘hoog’ te zijn weer iets wordt waaraan we ons vastklampen?
En dan de oergnostiek en Hyperborische Wijsheid
Mijn eigen kijk op frequentie en bewustzijn is in de loop van de tijd verder veranderd. Binnen de oergnostiek en Hyperborische Wijsheid wordt een fundamenteel onderscheid gemaakt tussen de geschapen kosmos en de oorspronkelijke Spirit, de ongeschapen geest of het ware Zelf.
De kosmos omvat vanuit deze visie niet alleen de materiële wereld. Ook energie, trillingen, frequenties, tijd, planeten, dimensies en kosmische krachten behoren tot de geschapen orde, die binnen deze traditie wordt verbonden met de scheppergod of Demiurg.
De Spirit daarentegen wordt gezien als ongeschapen en van oorsprong niet behorend tot deze kosmische structuur. En daarmee verandert de bekende vraag naar ‘je frequentie verhogen’ behoorlijk.
Want als zowel lage als hoge frequenties binnen dezelfde kosmische werkelijkheid bestaan, brengt een hogere frequentie je dan werkelijk dichter bij spirituele bevrijding?
Vanuit deze visie hoeft iets wat licht, liefdevol, verheven of energetisch krachtig aanvoelt niet automatisch afkomstig te zijn van de oorspronkelijke Spirit. Ook hogere dimensies, bijzondere energieën, gidsen, kosmische krachten of indrukwekkende spirituele ervaringen kunnen volgens dit gedachtegoed nog steeds binnen diezelfde kosmische orde plaatsvinden.
Dan wordt hoger dus niet automatisch hetzelfde als vrijer. Het gaat vanuit deze visie niet om steeds hoger trillen binnen de kosmos, maar om leren onderscheiden wat tot die kosmische werkelijkheid behoort en wat onze oorspronkelijke, ongeschapen natuur is. Spirituele bevrijding betekent vanuit dit perspectief dan ook niet steeds hoger stijgen binnen de matrix, maar juist de identificatie ermee doorzien en je oorspronkelijke herkomst herinneren. Dat is een radicaal ander uitgangspunt dan het populaire idee van raise your vibration.
En het roept misschien wel een veel interessantere vraag op:
Als alles wat wij als energie, trilling en frequentie ervaren nog binnen het systeem plaatsvindt, bewegen we door onze frequentie te verhogen dan werkelijk naar vrijheid of alleen naar een andere laag binnen hetzelfde systeem?
De oergnostiek en Hyperborische Wijsheid vormen daarbij een esoterisch en metafysisch perspectief, geen wetenschappelijk model. Maar juist naast de andere visies in dit artikel vind ik die vraag het onderzoeken waard.
Het vlindereffect: kleine veranderingen kunnen ver reiken
Dan is er nog een heel ander begrip dat ik mooi vind in relatie tot bewustzijn: het vlindereffect. Het komt oorspronkelijk uit de chaostheorie en beschrijft hoe kleine verschillen in de beginvoorwaarden van een complex systeem uiteindelijk tot grote verschillen kunnen leiden.
De bekende vlinder is een metafoor: niet omdat één vlinder letterlijk verantwoordelijk is voor een tornado, maar omdat complexe systemen uiterst gevoelig kunnen zijn voor kleine veranderingen. Ook voor ons dagelijks leven vind ik dat een mooi beeld. We leven niet los van elkaar.
- Een glimlach kan iets veranderen in het contact met een onbekende.
- Oprechte aandacht kan iemand het gevoel geven werkelijk gezien te worden.
- Een grens kan een oud patroon doorbreken.
- Compassie kan de richting van een gesprek veranderen.
- Dankbaarheid of vriendelijkheid kan zich verder verspreiden dan je zelf ooit zult zien.
Een kleine handeling kan daardoor gevolgen hebben die je op het moment zelf niet kunt overzien. Dat hoeft niet te betekenen dat we met onze gedachten letterlijk het universum besturen.
Maar hoe bewuster we worden van wat er in ons gebeurt, hoe bewuster we ook kunnen kiezen hoe we ermee omgaan en dat heeft invloed op de wereld om ons heen. Jij bent misschien maar één kleine beweging in een veel groter geheel. Maar onderschat nooit wat die beweging in gang kan zetten.
Misschien gaat het niet om hoger, maar om helderder
Wetenschap, HeartMath, oude energetische tradities, Bruce Lipton, David Hawkins, boeddhisme en de Hyperborische oergnostiek zeggen niet allemaal hetzelfde. Dat hoeven ze ook niet. Juist hun verschillen kunnen ons scherper laten nadenken over woorden die we soms te gemakkelijk gebruiken.
Wat bedoelen we wanneer we zeggen dat we onze frequentie willen verhogen?
- Willen we ons lichamelijk beter voelen?
- Willen we uit angst en chronische stress komen?
- Zoeken we meer liefde en verbondenheid?
- Willen we ons bewustzijn ontwikkelen?
- Of zoeken we uiteindelijk spirituele bevrijding?
Dat zijn niet noodzakelijk dezelfde vragen. Misschien hoeven we daarom niet voortdurend bezig te zijn met de vraag:
“Hoe verhoog ik mijn frequentie?”
Misschien zijn andere vragen minstens zo interessant:
- Wat gebeurt er werkelijk in mij?
- Welke gedachten en overtuigingen neem ik automatisch voor waar aan?
- Waarmee identificeer ik mij?
- Welke toestand probeer ik vast te houden of juist te vermijden?
- En is een ervaring van licht, liefde of hoge energie automatisch hetzelfde als bewustzijn of vrijheid?
Misschien betekent groeien in bewustzijn uiteindelijk niet dat we voortdurend hoger moeten komen. Misschien begint het met helderder leren zien.
Verder ontdekken?
Wil je verder stilstaan bij geluk, bewustzijn, gedachten, overtuigingen en de keuzes die je maakt? In mijn gratis e-book Terug naar de bedoeling vind je inzichten en oefeningen om daar verder mee aan de slag te gaan.
